نمىشد . محاصره به همين صورت ادامه يافت . سپس نيروهاى نجدى از چند جهت شروع به پيشروى كردند تا توانستند وارد حرم شوند و نيروهاى مقدم آنان به نزديكى معابده رسيدند . شمارى از آنان هم به سمت جده رفته ، آنجا را محاصره كردند و نزديك بود تا با نردبان و طناب به ديوارها بالا بروند كه محافظان مانع شدند . پس لشكرگاهى در نواحى آن در جايى نزديك به غليل زدند كه چند كيلومتر با جده فاصله داشت . رمضان فرا رسيد و دشوارى و تنگدستى در مكه و تمامى نواحى و محلات آن لاينقطع ادامه داشت . پس از آن ، موسم حج فرارسيد و حتى يك نفر از نقاط ديگر به مكه نيامد ، مگر بسيار اندك . در اواخر ذى قعده سال 1220 كسانى از اهل صلاح تلاش كردند تا مصالحه‌اى ميان طرفين بدهند و غالب هم پذيرفت تا امارتش به عنوان تابع دولت نجد ادامه يابد . « 1 » در 26 ذى قعده نجدىها ، در حالى كه محْرم بودند وارد مكه شده ، طواف كردند و سپس به لشكرگاه خود در ابطح بازگشته در آنجا ماندند تا آن كه براى وقوف به عرفات رفتند . پس از پايان حج باز به لشكرگاه خود باز گشتند و تا 11 محرم سال 1221 كه به نجد بازگشتند در آنجا بودند . آنان شمارى را به عنوان حفاظت از منطقه در مكه باقى گذاشتند . در سال 1221 محمل شامى و مصرى به حج آمدند . سعودىها به وجود محمل ايراد گرفته ، به امراى آنان دستور دادند سال ديگر حق آوردن محمل را ندارند . با پايان يافتن اين فتنه‌ها ، اوضاع آرام شد و قيمت‌ها به حالت عادى و وضعيت پيشين برگشت . شريف غالب هم به سر و سامان دادن به امور مكه و جده و ديگر شهرها متناسب با وضعيت جديد پرداخت . اين بعد از آن بود كه از كشيدن توتون و تنباكو منع كرد . وى به مردم دستور داد كه نماز جماعت را در مساجد برگزار كرده ، به گفتن اذان اكتفا كرده از سلام دادن و ترحيم و ذكر گفتن در قبل و بعدِ اذان خوددارى ورزند . در اواخر صفر سال 1222 هيئتى از درعيه مركب از بيست نفر به رياست شيخ حمد

--> ( 1 ) . خلاصة الكلام ، ج 2 ، ص 3 ( در حاشيه الفتوحات ) .